بیماری آگلوتینین سرد (CAD)
 نوعی بیماری است که در آن آنت​​​​​​​ی ­بادی سرد اغلب از نوع IgM علیه گلبول­های قرمز خون ایجاد می­شود و ممکن است در برخی از بیماران مبتلا به کم خونی همولیتیک خودایمن ، پنومونی آتیپیک و یا در میان سایر بیماران دیده شود.
در این بیماری گلبولهای قرمز با قرارگرفتن در معرض دمایی که کمتر از دمای اصلی بدن است، به هم می چسبند. زمانی که خون به نواحی محیطی بدن مانند انگشتان دست، انگشتان پا، نوک بینی و گوش ها می رسد، کمی خنک تر می شود. در دمای پایین تر، آنتی‌بادی‌های آگلوتینین سرد روی سطح گلبول‌های قرمز باعث می‌شوند که سلول‌ها به هم چسبیده و حرکت آنها از طریق رگ‌های خونی دشوارتر ‌شود و در نتیجه آکروسیانوز ایجاد می شود ( پوست در نواحی محیطی بدن آبی یا بنفش می شود).
کم خونی همولیتیک ناشی از اتوآنتی بادی های آگلوتینین سرد ممکن است منشأ اولیه (ناشی از کم خونی همولیتیک با پدیده رینود) یا منشأ ثانویه در پاسخ به یک فرآیند عفونی  ( مانند مایکوپلاسما پنومونیه، مونونوکلئوز عفونی، سیتومگالوویروس، HIV  ) یا در نئوپلاسم ها ( لنفوم، لوسمی لنفوسیتی مزمن ) دیده ­شود .
اگر این بیماری با تخریب گلبول های قرمز خون مرتبط باشد، می تواند منجر به کم خونی، خستگی، زردی و تنگی نفس شود. در برخی موارد، ادرار تیره ​​​​​​​می شود که ناشی از هِم آزاد شده از گلبولهای قرمز است. همچنین در این شرایط LDH و بیلی روبین بیمار افزایش پیدا کرده و اغلب تست کومبس مستقیم این بیماران مثبت می­ باشد.​​​​​​​

اگرچه این آنتی بادی ها در دمای 4 درجه بهتر واکنش نشان می دهند، ولی اتوآنتی بادی های آگلوتینین سرد پاتولوژیک می ­توانند در دمای     28-31 درجه نیز واکنش شدیدی را موجب شوند. آگلوتیناسیون RBC با افزایش دما چه در شرایط in vitro و چه in vivo برگشت پذیر است. آگلوتیناسیون در محیط آزمایشگاه ناشی از کاهش دما ابتدا به صورت ماکروسکوپی با حضور تجمعات کوچک RBC در امتداد دیواره لوله حاوی ضد انعقاد و متعاقباً به صورت میکروسکوپی با مشاهده خوشه های RBC در لام خون محیطی تشخیص داده می­شود. با قرار دادن ویال CBC در دمای 37 درجه و مشاهده از بین رفتن تجمعات RBC ها وجود آگلوتینین سرد تایید می­شود.

نمونه تاثیر وجود آگلوتینین سرد بر روی جواب دستگاه سل کانتر(سیسمکسKX21)

 کرایوگلوبولین ها
​​​​​​​ایمونوگلوبولین هایی هستند که در دمای زیر 37 درجه رسوب می کنند و می توانند باعث آسیب به ارگانهای حیاتی شوند. سه نوع کرایوگلوبولین وجود دارد: نوع I بیشتر با گاموپاتی مونوکلونال و یا سایر اختلالات هماتولوژیک همراه است و نوع II و  III (معروف به کرایوگلوبولین های مخلوط) که با بیماری های عفونی و سیستمیک مرتبط هستند. جهت افتراق کرایوگلبولین از آگلوتینین سرد باید به این نکته توجه کرد که در کرایوگلبولینمی، آنتی­ بادی­ علیه ناحیه ثابت آنتی ­بادی­ های دیگر تولید می­ شود، اما در آگلوتینین سرد، آنتی­ بادی بر علیه آنتی ­ژن­ های گلبول­های قرمز تولید می­ گردد.
نحوه انجام تست:
نمونه خون بیمار باید بلافاصله بعد از نمونه ­گیری در 37 درجه نگه داری شود تا از رسوب زودرس کرایوگلوبولین ها جلوگیری گردد. نمونه در دمای ◦37 لخته شده، سپس در دمای ◦37  سانتریفیوژ  و سرم بیمار جدا می شود. در ادامه 3ml سرم به مدت 72 ساعت  ( حداکثر تا 7 روز) دردمای  4 درجه به طور روزانه از نظر وجود رسوب بررسی می­ گردد.  از نمونه سرم بیمار که در دمای ◦37 نگه داری شده می توان به عنوان شاهد استفاده کرد. 

وجود آگلوتینین سرد در انجام تست CBC ، کراس­مچ و تعیین گروه خونی اختلال ایجاد می­ کند؛ به طوری که در نتیجه CBC منجر به افزایش کاذب WBC، MCV، MCH و MCHC شده و همچنین تعداد RBC و درصد هماتوکریت نیز کاهش پیدا می­کند. در تعیین گروه خونی ممکنست در سل­ تایپ به طور کاذب گروه خونی AB تشخیص داده شده و سل­ تایپ و بک­ تایپ با هم همخوانی نداشته باشند. ​​​​​​​
از جمله راه­ حل­ های پیشنهادی برای از بین بردن اثر این آنتی­ بادی­ ها استفاده از روش پیش­ گرمایی است. در این روش اگر بیمارcase  شناخته شده باشد قبل از نمونه ­گیری ویال­ ها و سرنگ به دمای 37 درجه رسیده و بلافاصله بعد از نمونه­ گیری ویال CBC به دستگاه سل­ کانتر داده می شود. همچنین می توان برای انجام تست CBC پلاسما را خارج و هم حجم آن  نرمال سالین اضافه کرد. جهت انجام کراس­مچ در این بیماران باید نرمال سالین، لوله ­ها و آنتی­ سرم­ ها به دمای37 درجه برسد. همچنین قبل از تزریق باید کیسه خون را به دمای 37 درجه رساند.
​​​​​​​تعیین گروه­ خونی در این بیماران حتما باید با روش لوله ­ای باشد و RBC ها باید با نرمال سالین گرم شستشو داده شوند تا اثر آنتی بادی های سرد حذف شود. در بک ­تایپ هم نمونه پلاسما حتما باید به37 درجه برسد و در ضمن نمونه کنترل از RBC خودبیمار در شرایط ◦37 استفاده شود تا مثبت واقعی از کاذب قابل تشخیص باشد.​​​​​​​

(2) نگهداری نمونه در دمای بالاتر از  4 درجه در زمان انجام تست، ممکن است تشکیل رسوب کرایو را مختل یا لغو کند و به بروز نتایج منفی کاذب کمک کند. (3) لیپمی در نمونه بیمار باعث کدورت سرم شده و ممکن است در شناسایی صحیح کرایوگلوبولین اختلال ایجاد کند.​​​​​​​نکته ای که در کرایوگلوبولینمی باید به آن توجه کرد این است که تجمع کرایوگلوبولین ­ها ممکن است منجر به شمارش نادرست پلاکت ­ها و RBC ها گردد.
​​​​​​​​​​​​​​
​​​​​​​کرایوفیبرینوژنمی
 یک کرایوپروتئین است که بر خلاف کرایوگلوبولین، رسوب فقط در پلاسما و نه در سرم تشکیل می شود. وجود کرایوفیبرینوژن در پلاسما می تواند بدون علامت باشد و یا با تظاهرات پوستی، عدم تحمل سرما، پدیده رینود، پورپورا، نکروز پوست، زخم انتهای اندام ها و قانقاریا مشخص شود.
رسوباتی که در پلاسما (پلاسمایEDTA دار) و نه سرم، در دمای سرد ایجاد می گردند برای کرایوفیبرینوژن مثبت گزارش می شوند. لخته‌های فیبرینی که به آهستگی شکل می‌گیرند با ناتوانی در حل مجدد در هنگام گرم شدن از رسوبات کرایوگلبولین متمایز می‌شوند.
​​​​​​​نحوه انجام تست:
روش انجام تست مشابه روش اندازه­ گیری کرایوگلبولین می ­باشد با این تفاوت که نمونه مورد نظر پلاسمای EDTAدار بوده و حجم آن به اندازه  0.5 میلی لیتر کفایت می­کند. همچنین با افزایش دما به 37 درجه تجمعات فیبرینی حل نخواهد شد.

اگر تست کرایوگلبولین مثبت باشد، الکتروفورز پروتئین و الکتروفورز ایمونوفیکساسیون (IFE)  انجام می ­شود تا مشخص گردد که کدام نوع پروتئین به عنوان کرایوگلبولین وجود دارد و فرد دارای کدام نوع کرایوگلبولینمی است.​​​​​​​
​​​​​​​نتایج منفی کاذب ممکن است به دلایل زیر رخ دهد. (1) اگر در زمان نمونه گیری، لخته شدن و سانتریفیوژ دما کمتر از ◦37 باشد رسوبات قبل از شروع تست تشکیل شده و منجر به نتیجه منفی کاذب در زمان تست خواهد شد. بنابراین جمع آوری نمونه، لخته شدن و سانتریفیوژ در دمای  مناسب برای جلوگیری از نتایج منفی کاذب ضروری است.​​​​​​​

در صورت وجود رسوب، مقدار این پروتئین ­ها اندازه ­گیری شده و سپس نمونه گرم می ­شود تا مشخص گردد که این رسوب حل می­ شود یا خیر. در صورت حل شدن رسوب در دمای 37 درجه وجود کرایوگلبولین تایید می ­گردد.​​​​​​​​​​​​​​