صفحه شخصی دکتر علیرضا خلیلی
تعاریف مقاومت میکروبی و دسته بندی آنتی بیوتیک ها
یکی از تست های مهم در بخش میکروب شناسی انجام آنتی بیوگرام و در واقع ارزیابی حساسیت باکتری های ایزوله شده نسبت به آنتی بیوتیک ها می باشد. امروزه به دلیل استفاده نادرست و بیش از حد از آنتی بیوتیک ها، مقاومت باکتری ها نسبت به این عوامل افزایش یافته است. تخمین زده می شود سالانه مقاومت میکروبی عامل بیش از یک میلیون مرگ و میر در سطح جهان باشد. فلذا با توجه به اهمیت موضوع و لزوم آگاهی پرسنل آزمایشگاه ها از تعاریف و نحوه گزارش و ثبت موارد مقاومت میکروبی، آشنایی با اصطلاحات مربوطه و همچنین کلاس های مختلف آنتی بیوتیک ها ضروری است. سعی کرده ایم تا به صورت خلاصه و کاربردی در نوشتار زیر به این موضوع بپردازیم:
- باکتریهای MDR: Multidrug Resistant Bacteria : مقاومت یک باکتری به یک یا چند آنتی بیوتیک از حداقل سه کلاس مختلف
- باکتریهای PDR: Pandrug Resistant Bacteria: مقاومت یک باکتری به همه داروها و آنتی بیوتیک های در دسترس بالینی
- باکتریهای XDR: Extensively Drug Resistant Bacteria: حساسیت یک باکتری در برابر حداکثر دو کلاس از آنتی بیوتیک ها
- باکتریهای ESBL: Extended Spectrum Beta-Lactamase: باکتری های گرم منفی که قادر به تولید آنزیم های بتالاکتازماز طیف وسیع بوده و توان هیدرولیز گسترده سفالوسپورین ها را دارند. پس در برابر آنتی بیوتیک های بتالاکتام مانند سفتازیدیم، سفتریاکسون، سفوتاکسیم و مونوباکتام ها مقاوم هستند. در صورت مشاهده مقاومت به آنتی بیوتیک های فوق، احتمال ESBL بودن باکتری وجود دارد.با روش های مختلفی تشخیص باکتری های ESBL انجام می شود که دو روش دیسک دیفیوژن و Broth microdilution روش های پیشنهادی CLSI2023 می باشند. در روش دیسک دیفیوژن آنتی بیوتیک پیشنهادی سفتازیدیم به همراه سفتازیدیم/کلاوولانات یا سفوتاکسیم به همراه سفوتاکسیم/کلاوولانات می باشد. افزایش بیش از 5 میلی متر در قطر هاله عدم رشد آنتی بیوتیک ترکیبی با کلاوولانات، نشان دهنده حضور آنزیم طیف وسیع بتالاکتاماز در باکتری مورد نظر است.
- باکتری هایCRE : Carbapenem Resistant Enterobacterals: انتروباکتریال های(انتروباکتریاسه) مقاوم به دسته آنتی بیوتیکی کارباپنم. با استفاده از کیت های مخصوص و یا روش mCIM باکتری های تولیدکننده کارباپنماز تشخیص داده می شود.
- باکتری VRE: Vancomycin Resistant Enterococcus: انتروکوک مقاوم به ونکومایسین. طبق CLSI2023 برای انتروکوک ها می توان از روش دیسک دیفیوژن استفاده نموده و موارد حساس و مقاوم را گزارش کرد. اما برای موارد نیمه حساس باید از روش MIC استفاده شود. در روش دیسک دیفیوژن زمان انکوباسیون 24 ساعت بایستی رعایت گردد.
- باکتریهای MRSA: Methicillin Resistant Staphylococcus Aureus: استافیلوکوکوس اورئوس مقاوم به متی سیلین. این باکتری ها به آنتی بیوتیک های گروه بتالاکتام مثل پنیسیلین ها (اگزاسیلین، نافسیلین، متیسیلین) و سفالوسپورین ها مقاوم هستند. در صورت مقاومت باکتری به سفوکسیتین، باکتری MRSA گزارش می شود.
به منظور تقسیم بندی صحیح باکتری ها بر اساس تعاریف فوق، لازم است در مورد کلاس های مختلف آنتی بیوتیک ها اطلاعات کافی وجود داشته باشد. گروه های مختلف آنتی بیوتیک ها شامل موارد زیر می باشد:
